Không nghĩa trang chôn cất người chết - nghĩa vụ thuộc về chính quyền hay trách nhiệm của người dân

Tháng 6 năm 2020, trong chương trình Hội luận Coffee 18 của BPSOS đã thảo luận về tập quán tự chôn cất người quá cố trên phần đất sản xuất nông nghiệp của các gia đình ở các vùng nông thôn đồng bằng sông Cửu Long và miền núi.


Sau đó trang Đề Án Dân Quyền Việt Nam đã có bài viết phân tích các yếu tố pháp lý về nghĩa vụ phải quy hoạch nghĩa trang chung cho người dân và người dân nên chỉ ra trách nhiệm này thuộc chính quyền thay vì việc tiếp tục tự chôn cất người quá cố. Việc không đặt trách nhiệm quy hoạch nghĩa trang cho chính quyền sẽ tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ khiến cho chính quyền vừa “được ăn lại vừa được nói”.


Gần đây, chính quyền một xã của tỉnh Tiền Giang đã ra quyết định xử phạt hành chính đối với người có đất cho chôn cất đồng thời yêu cầu người có đất và người thân của người quá cố phải di dời mộ phần ra khỏi đất sản xuất nhưng lại không hướng dẫn người dân nơi chôn cất mới.


Đó là một quyết định không thể chấp nhận được của chính quyền. Tuy nhiên như đã trình bày ở trên, nếu người dân không biết đặt nghĩa vụ xã hội đặc biệt đó cho chính quyền mà tiếp tục tự gánh vác trách nhiệm đó về phần mình thì vấn đề sẽ trở lên rất phức tạp. Đề Án Dân Quyền Việt Nam xin đăng lại một phần bài viết này để người dân có thêm một góc nhìn khác:


Xét dưới góc độ pháp lý thì người dân không có quyền tự động chuyển đổi mục đích sử dụng đất đã được cấp phục vụ cho mục đích sản xuất sang mục đích phục vụ nhu cầu chôn cất.


Mặt khác, việc chôn cất người quá cố còn liên quan chặt chẽ đến vấn đề vệ sinh môi trường và cảnh quan xã hội.


Do đó, việc người dân thương cảm và tự động giúp đỡ người không có điều kiện kinh tế để chôn cất người quá cố là việc làm nhân đạo, rất đáng khen ngợi nhưng đã vi phạm các quy định của nhà nước về quản lý, sử dụng đất và có thể làm ảnh hưởng đến vệ sinh môi trường và cảnh quan. Vì vậy, chính quyền địa phương không sai khi mời người dân lên làm việc. Tuy nhiên,việc xử phạt hành chính đối với người có đất cho chôn cất là không hợp lý và đặc biệt trong quyết định khắc phục hậu quả nếu không chỉ ra được nơi chôn cất mới thì chính quyền đang thoái thác trách nhiệm của mình. Bởi lẽ với chức năng quản lý nhà nước, chính quyền địa phương phải có trách nhiệm quy hoạch đất để phục vụ cho nhu cầu chôn cất hoặc xử lý các vấn đề vệ sinh môi trường có liên quan đến người quá cố.


Để đáp ứng các nhu cầu khác nhau trong xã hội, chính quyền có thể xem xét cho phép tư nhân lập nghĩa trang có thu phí nhưng bên cạnh đó vẫn phải đảm bảo có nghĩa trang công cộng hoặc các khu dịch vụ thay thế chôn cất công cộng.


Việc chính quyền không quy hoạch nghĩa trang hoặc cung cấp dịch vụ xử lý thay thế chôn cất của người dân mà lại để cho tư nhân lập các nghĩa trang tư nhân nhằm kinh doanh là việc làm lạm dụng quyền lực, bóp méo quan hệ giữa quyền lực của nhà nước và quyền của người dân. Kinh doanh trong trường hợp này là một hình thức kinh doanh vô nhân đạo.

Như vậy, người dân cần tập hợp nhau lại để trao đổi vấn đề với chính quyền, buộc chính quyền phải giải quyết nhu cầu, nguyện vọng chính đáng nói trên qua các văn bản kiến nghị hoặc khiếu nại về hành vi hành chính sai phạm đó. Người dân có thể không chấp nhận nộp tiền xử phạt vi phạm hành chính nhưng cũng không thể tiếp tục tự chôn cất người quá cố trên đất sản xuất của mình. Chỉ có những cách đó mới buộc chính quyền nhận thức lại nghĩa vụ và trách nhiệm của mình trong việc quản lý xã hội.

Contact Us

6066 Leesburg Pike,

Suite 100 Falls Church,

VA 22041

Ph:   (703) 538-2190

Fax: (703) 538-2191

Copyright © 2018. VNCRP

Our location
Send us a message